به فاصله‌ای اندک پس از آن که بازار بکر عراق به روی تجار و فعالان اقتصادی ایران گشوده شد، تولیدکنندگان و صادرکنندگانی که با نگاهی کوتاه مدت به دنبال کسب سودهای کلان و تأمین منافع‌شان به هر قیمت بودند، زمزمه بدنامی کالاهای ایرانی از جمله لوازم خانگی را سر زبان مصرف کنندگان عراقی انداختند و با تصور این که نابسامانی سیاسی در این کشور، مجوز صدور کالاهایی با حداقل کیفیت و فاقد استاندارد به عراق است، در مدت کوتاهی مسئولان این کشور را هم نسبت به ورود اقلام ساخت ایران به بازار عراق حساس کردند تا جایی که سال‌هاست در نشست‌های مقامات دو کشور، در بالاترین سطوح نیز یکی از مهم‌ترین انتقادات و درخواست‌های مسئولان عراقی، جلوگیری از صادرات کالاهای بی‌کیفیت به این کشور و برخورد با این گروه از تجار است.

در همین راستا است که بابک افقهی، رئیس کل سازمان توسعه تجارت خبر می‌دهد: براساس توافق اخیر با معاون وزیر تجارت عراق، مقرر شد مصادیق کالاهای فاقد کیفیت ایرانی از سوی مسئولان عراقی به ما اعلام شود تا برمبنای آن، پس از بررسی موضوع، اقدام مناسب برای برخورد با کسانی که حیثیت کالاهای ایران در بازار عراق را خدشه‌دار کرده‌اند، صورت گیرد. او تأکید می‌کند: در تلاشیم تا این گروه از تولیدکنندگان و صادرکنندگان را تحت پیگرد قرار دهیم.

معاون وزیر بازرگانی به دیدار چند روز قبل خود با معاون اول وزیر تجارت عراق، خانم زنگنه، اشاره کرده و می‌گوید: طرف عراقی در این دیدار با انتقاد چند باره از عرضه برخی کالاهای بی‌کیفیت ایرانی، از ما خواست تا اقدامات مناسبی را برای جلوگیری از صادرات این قبیل کالاها به عراق به عمل آوریم.

افقهی تأکید دارد: این سازمان به عنوان متولی اصلی تجارت خارجی کشور، به دنبال آن است برخورد شدیدی با این گروه از صادرکنندگان صورت گیرد تا زمینه برای فعالیت بیشتر تجار خوشنامی که با صادرات کالاهای باکیفیت به توسعه تجارت دو کشور کمک می‌کنند، فراهم شود. از دست دادن سهم از بازار عراق و واگذاری میدان به رقبایی همچون ترکیه در بازار بکر این کشور و ایجاد نگاه بدبینانه به تمام کالاهای ایرانی تا مدت طولانی، از جمله ضربه‌هایی است که صادرات اقلام فاقد کیفیت به ایران وارد می‌کند.

از ماهی تا اجاق گاز و...

کمتر از دو هفته قبل بود که رئیس اتحادیه تعاونی‌های آبزیان خوزستان گفت: عده‌ای برای کسب سود بیشتر، ماهی بی‌کیفیت شمال کشور را از خوزستان با قیمت کمتر به عراق صادر می‌کنند که این مسئله در بلندمدت ضربه سنگینی به صادرات ماهی خوزستان می‌زند و این استان بازار ماهی عراق را بتدریج از دست می‌دهد.

یا مورد تأسف‌برانگیزی که یکی از اعضای اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق ترجیح می‌دهد بدون ذکر نامش به آن اشاره کند: مدتی صادرات اجاق‌گازهای بی‌کیفیت و فاقد استاندارد به عراق متأسفانه باعث ایجاد انفجار و حتی تلفات در این کشور می‌شد.

فرصت‌طلبی رقبا

چنین اتفاقاتی، بهترین خودزنی تجار ایرانی در بازار عراق است که با بدگمان کردن مصرف کنندگان عراقی به کالاهای ساخت ایران فرصت بی نظیری برای افزایش سهم کشورهای رقیب در این بازار فراهم می‌کند. چه آن که یحیی آل اسحاق، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن تهران می‌گوید: هم‌اکنون کشوری مثل ترکیه در صنعت مواد غذایی عراق جایگزین ایران شده است چرا که بازار عراق را با محصولات با کیفیت و دارای برند اشباع کرده است.

او بر لزوم توجه به کیفیت و استاندارد کالاهای صادراتی به عراق از سوی دستگاه‌های ذیربطی همچون مؤسسه استاندارد و گمرکات کشور تأکید کرده و معتقد است: تداوم صادرات اقلام بی‌کیفیت و فاقد استاندارد، می‌تواند منجر به از دست دادن بازار عراق شود و این در حالی است که این کشور در حال حاضر بزرگترین شریک تجاری ایران در بخش صادرات است، به طوری که 20درصد از صادرات غیرنفتی ایران به مقصد این کشور انجام می‌شود.

افقهی نیز فرصت‌طلبی ترکیه از شرایط موجود را مورد اشاره قرار داده و می‌گوید: برخلاف تصور برخی تجار ایرانی که معتقدند مصرف‌کنندگان عراقی به خرید کالاهای ارزان و بی‌کیفیت تمایل دارند کشوری همچون ترکیه با عرضه کالاهای با کیفیت و استاندارد که قیمت مناسبی هم دارد حضور خود را در عراق توسعه داده است و علاوه بر این با توسعه سرمایه‌گذاری در استان‌های مختلف عراق، گوی سبقت را از ما ربوده است و حضورش در بازار این کشور بسیار پررنگ‌تر از ایران است. این در حالی است که متأسفانه ما با داشتن بیش از 1400 کیلومتر مرز مشترک با عراق و اشتراکات فراوان قومی، مذهبی و فرهنگی، تاکنون کمترین بهره را از بازار این کشور برده‌ایم و اندک حضور ما در این کشور نیز ممکن است تحت تأثیر سودجویی صادرکنندگان کالاهای بی‌کیفیت قرار بگیرد.

حسن دانایی‌فر، سفیر جدید کشورمان در عراق نیز معتقد است: دغدغه اصلی ما معطوف به ماندگاری و حفظ بازار عراق است، درست است که در حال حاضر عراق بهترین شریک تجاری ایران در عرصه صادرات غیرنفتی است اما ما بهترین شریک اقتصادی عراق نیستیم و ترکیه صادرات بیشتری به عراق دارد.

باید نگاه بلندمدت داشت

سال گذشته بیش از 2/4 میلیارد دلار از صادرات غیر‌نفتی ایران به مقصد عراق انجام شد و علی‌رغم تمام مشکلات، جایگاه ایران در بازار عراق طی سال‌های گذشته رشد خوبی داشته است. ایران طی سال‌های 2004 تا 2010 از رتبه ششم در میان کشورهای صادر‌کننده کالا به عراق به رتبه دوم (بعد از ترکیه) رسید. ضیغمی، معاون سابق بازاریابی سازمان توسعه تجارت معتقد است: متأسفانه بسیاری از کسانی که وارد بازار عراق می‌شوند، نگرش بلندمدت ندارند و فکر می‌کنند که این بازار، سفره کوتاه‌مدتی است که پهن شده است و نمی‌توان برای بلندمدت در آن سرمایه‌گذاری کرد.

او می‌گوید: ما در عراق تشکل‌های تولیدی- صادراتی کمتر داریم و کمتر از روش‌های ورود به بازار بین‌المللی در مورد عراق استفاده می‌کنیم.

به اعتقاد او، این در حالی است که تغییر الگوهای مصرف‌کنندگان عراقی موجب شده عراق امروز با عراق گذشته متفاوت باشد و روز به روز اهمیت «کیفیت» در بازار این کشور بیشتر شود، بنابراین اگر قرار باشد ماندگاری بیشتری در عراق داشته باشیم، باید تجارت در قالب تشکل‌های صادراتی و با مشارکت سیستم‌های توزیع عراق را توسعه دهیم؛ چرا که در حال حاضر بیشتر تبادلات تجاری ایران و عراق بویژه کالاهای فاقد استاندارد و کیفیت از بازارچه‌های مرزی صورت می‌گیرد.

رشد 20 درصدی در کوتاه‌مدت

افقهی تأکید دارد که بازار عراق پتانسیل رشد 20 درصدی صادرات غیر‌نفتی ایران به این کشور را در کوتاه‌مدت دارد و چنانچه بتوانیم با تکیه بر توافقات دو کشور و ممانعت از صادرات اقلام غیر‌استاندارد، به توسعه دو کشور کمک کنیم، می‌توانیم به عنوان مهمترین شریک تجاری عراق جایگاه خود را تثبیت کنیم.

به هر حال همان‌گونه که دانایی‌فر، سفیر جدید کشورمان در عراق می‌گوید، عراق در زمان حاضر یک بازار آزاد رقابتی و بین‌المللی است و نه یک بازار محصور و محدود که تحت تحریم باشد. بنابراین هر کسی از هر نقطه جهان می‌تواند وارد بازار این کشور شود، پس کاملاً عقلانی است که ما نگران این بازار باشیم.

* نقل‌شده از روزنامه ایران/ فرشته رفیعی

کد خبر: 4928

آدرس صفحه خبر: