از جمله ضرورت های دسترسی به رشد اقتصادی بالا و رسیدن به سطوح توسعه یافتگی استفاده بهینه از منابع موجود در کشور و ارتقاء بهره وری است چرا که شرط لازم برای ورود به بازارهای خارجی و رقابت با بنگاههای مختلف مستلزم افزایش کارآیی و ارتقاء بهره وری است که متاسفانه طبق آمارهای موجود میزان بهره وری در کشور طی دهه های اخیر از رشد قابل قبولی برخوردار نبوده است . به نظر می رسد مشکل اصلی ، تخصیص غیرکارآمد و عدم بهره وری بهینه از نیروی کار و سرمایه کشور است که می باید با کاهش نقش دولت در اقتصاد ، آزادسازیهای اقتصادی و رفتن به سمت اقتصاد آزاد نسبت به افزایش بهرهوری اقدام نمود، به باور آن ها تا هنگامی که بخش خصوصی متصدی امور نباشد، نمیتوان نسبت به افزایش بهرهوری به هیچ وجه امیدوار بود بنابراین باید به سمت آزادسازیهای اقتصادی و خصوصیسازی واقعی حرکت نماییم .

زمانی که برای تولید و یا عرضه هر کالا و خدمتی قیمت تمام شده آن ملاک قرار گیرد باعث خواهد شد که ما نتایج فعالیت ها و اقدامات خود را رصد نماییم چرا که وقتی نتیجه عمل موضوعیت پیدا کند ، بهره وری مجالی برای پرورش یافتن می یابد.

متاسفانه در جامعه ایران بیشتر بر طبل هزینه کوبیده می شود و کمتر نتایج عمل را مورد ارزیابی قرار می دهند اما واقعیت این است که توجه به قیمت تمام شده کمک خواهد کرد که مفهوم بهره وری رشد و ارتقاء یابد حال سوالی که در این راستا مطرح است این است که آیا واقعا تحت هر شرایطی تاکید بر روی قیمت تمام شده به ارتقاءبهره وری منجر خواهد شد یا خیر؟

تحت هر شرایطی قیمت تمام شده منجر به ارتقاء بهره وری نخواهد شد چرا که خود مبحث قیمت تمام شده نیاز به فراهم شدن زیر ساخت های دیگری دارد و آن زیر ساخت ها اهمیت دادن به موضوع کسب و کار در جامعه است . زمانی که منابع تامین اداره جامعه مبتنی بر درآمدهای مستقل از کسب و کار باشد در چنین فضایی صحبت از کاهش قیمت تمام شده به یک نمایش ساده تبدیل می شود و عملا راه به جایی نخواهد برد.

در شرایطی می توان بر قیمت تمام شده تکیه کرد که میزان آن برای بنگاههای تولیدی اهمیت داشته باشد وآن زمانی است که درآمدهای بدست آمده از کسب و کار از طریق تلاش و فعالیت حاصل گردد که با این وجود موضوع قیمت تمام شده نیز اهمیت خواهد یافت .

مبحث قیمت تمام شده کالا و خدمات سال ها است که به نوعی در فرهنگ مدیریتی ما وارد شده اما کمتر از آن بهره ای گرفته ایم چرا که به عقیده من در یک نظام بودجه ریزی و برنامه ریزی و تخصیص منابع که هزینه کردن در آن اهمیت و اولویت دارد قیمت تمام شده خیلی تاثیر گذار نخواهد بود .

ایجاد فضای رقابتی در اقتصاد کشور ضروری است و مهم ترین مسئله ای که باعث تنزل جایگاه کسب و کار کشور شده است وجود یک منبع راحت ،آسان و غیر متکی بر تلاش برای تامین هزینه های جامعه بوده است که وجود این منبع تا کنون توانسته تمامی خطا ها و کاستی های ما را پوشش دهد .

زمانی که تکیه اصلی اقتصاد بر روی نفت و منابع استخراجی و نیز پرداخت مالیات ناشی از همین منابع است لذا شرایط کسب و کار رونق نمی یابد .

آسیب های حاصل از این رویکرد که اتکاء به منابع مستقل از تلاش ومستقل از بازارکسب و کار تولیداست ، یک عنصر مزاحم است. این عنصر و نوع مدیریت آن که همان منابع استخراجی است به گونه ای در حیات کشور رسوخ پیدا کرده که نه تنها از لحاظ اقتصادی و مدیریتی بلکه از بعد فرهنگی و همچنین مقوله کاروتلاش و تولید را نیز با اختلال روبرو کرده است ، این در حالی است که این معضل در اقتصاد کشوربه گونه ای عمل کرده که حتی سرعت رشد جمعیت از سرعت رشد تولید و مصرف پیشی گرفته است و این ها مسائل و مشکلاتی است که باید حساسیت و توجه مسئولین را به خود جلب نماید.وی یادآور شد : تا زمانی که فضای کسب و کار در کشور ما اهمیت نداشته و اتکاء ما به منافع حاصل از کسب وکار نباشد این مسئله رونق پیدا نخواهد کرد.

رشد متوسط بهره وری سرمایه در کشور معادل 2دهم درصد بوده در حالیکه طبق هدف گذاری های صورت گرفته باید به یک درصد افزایش می یافت و همچنین متوسط رشد سالانه بهره وری کل عوامل 9 دهم درصد بوده که باید به 5/2 درصد تحقق می یافت و این نشان دهنده این است که بهره وری در اقتصاد و مدیریت کشور هنوز جایگاه قابل قبولی را پیدانکرده که ضروری است به شکل جدی ترو موثرتر به آن پرداخته شود.

مادامی که ما در کاستن اتکاء اقتصاد کشور به نفت موفق عمل نماییم در بهبود فضای کسب و کار ،ارتقاءبهره وری ،پیشبرد نهضت کاهش قیمت تمام شده ،کیفیت ،نوآوری و خلاقیت نیز موفق خواهیم بود.

تا زمانی که ما در سطح عارضه ها متوقف شویم و فقط در پی از بین بردن آن چیزی باشیم که ما را رنج می دهد ،مسائل و مشکلات سامان نمی گیرد باید قدری عمیق تر به ریشه های پیدایش مشکلات اندیشید.

در یک قرن اخیر مسئله ای که تقریبا بسیاری از بنیان های اساسی جامعه را دچار آسیب جدی کرده و فعالیت ها را از عرصه زندگی جامعه به آن شکل مورد انتظار تقویت نکرده است ورود یک عنصر و نحره تعامل با آن یعنی منابع استخراجی است که به تدریج توان و ظرفیت های جامعه را با آسیب جدی روبرو ساخته است که باید در این راستا یک تحول اساسی از سوی مسئولین جامعه صورت پذیرد.

* محسن میرزایی- رییس سابق مرکز ملی بهره وری ایران

کد خبر: 4955

آدرس صفحه خبر: