خرید تضمینی برنج یکی از مناسب‌ترین شیوه‌های حمایت دولت از شالیکاران داخلی است زیرا این اطمینان را در تولیدکنندگان برنج ایجاد می‌کند که قیمت محصول آنها در هر شرایطی از نرخ تضمین‌شده توسط دولت کمتر نخواهد شد و آنها بدون دغدغه می‌توانند برنج تولیدی خود را به نرخ تعیین شده به دولت (و نه به واسطه‌ها) بفروشند.

قرار است نرخ تضمینی برنج پر محصول امروز در جلسه ویژ‌ه‌ای با حضور نمایندگان استان‌های شالیکار و وزارت بازرگانی مورد بحث و بررسی قرار گیرد تا فردا در جلسه هیات دولت به صورت نهایی تعیین شود.

نرخ تضمینی خرید برنج امسال نسبت به سال گذشته بین 7 تا 13 درصد در واریته‌های مختلف افزایش یافته ولی همچنان شالیکاران تقاضای فروش تضمینی محصول خود با قیمت بالاتر را دارند بنابراین طبیعی است که جلسات امروز و فردا کانون چانه‌زنی گروه‌های حامی شالیکاران برای بالا بردن نرخ خرید تضمینی برنج خواهد بود تا از این طریق منافع بیشتری عاید تولیدکنندگان زحمتکش برنج در استان‌های شمالی شود ولی نکته مهم اینجاست که حمایت از تولیدکنندگان برنج باید به گونه‌ای باشد تا ضمن رعایت حقوق مصرف‌کنندگان موجب خسارت به شالیکاران نشود.

در شرایطی که قیمت برنج مرغوب در تمامی دنیا و به ویژه کشورهای برنج‌خیز آسیای جنوبی و جنوب شرقی در حال کاهش است، افزایش بیش از حد قیمت خرید تضمینی برنج داخلی، نه تنها خدمت به شالیکاران زحمتکش ما نیست بلکه موجب خسارت آنها خواهد شد چرا که ایجاد فاصله عمیق میان قیمت برنج خارجی با محصول وطنی سبب گرایش مصرف‌کنندگان به خرید برنج خارجی و در نتیجه رکود بازار محصول داخلی می‌شود.

میزان تولید برنج داخلی هم اینک سالانه حدود 700 هزار تن کمتر از نیاز مصرف داخلی است و دولت برای تامین غذای عامه مردم جامعه و جلوگیری از افزایش بی‌رویه قیمت برنج در بازار چاره‌ای جز صدور مجوز برای واردات برنج ندارد اما برای حمایت هرچه بیشتر از تولید کنندگان داخلی تعرفه واردات برنج از اواسط پارسال به خواست وزارت جهاد کشاورزی تا سطح 45 درصد بالا رفته که با احتساب 3 درصد مالیات بر ارزش افزوده، اینک تعرفه واردات برنج در بالاترین سطح نسبت به سال‌های گذشته قرار دارد و افزایش بیشتر تعرفه‌ها موجب برهم زدن تعادل بازار و ایجاد زمینه لازم برای قاچاق برنج از مرزها می‌شود. با این وجود قیمت برنج خارجی در بازار بسیار کمتر از محصول داخلی است و برای عامه مصرف‌کنندگان (حتی اگر نسبت به خرید برنج داخلی تعصب داشته باشند) استفاده از برنج خارجی بسیار با صرفه‌تر است.

هم اینک متوسط قیمت برنج خارجی در بازار کیلویی 830 تومان است ولی برنج داخلی به واسطه قیمت تمام شده بالای خود و نیز تعدد واسطه‌ها میان بخش تولید تا مصرف، به طور متوسط کیلویی 1500 تومان به فروش می‌رسد. از طرفی با آنکه نرخ خرید تضمینی برنج داخلی در واریته‌های مختلف قبلا حدود 850 تا 1350 تومان تعیین شده است اما نمایندگان استان‌های شالیکار خواستار افزایش 300 تومانی نرخ خرید تضمینی برنج هستند که این امر حتما باعث گران شدن قیمت برنج داخلی در بازار خواهد شد.

در چنین شرایطی اگر نرخ خرید تضمینی برنج به گونه‌ای تعیین شود که فاصله قیمت فعلی میان محصول داخلی و خارجی را بیش از گذشته افزایش دهد شاید در کوتاه‌مدت موجب خوشحالی شالیکاران از فروش محصول خود با قیمت بالا و یا اثبات تلاش نمایندگان برای رفع مشکلات حوزه انتخابیه خود شود، ولی به طور قطع در آینده نزدیک رغبت مصرف‌کنندگان به خرید برنج گران قیمت داخلی را کاهش می‌دهد و موجب استقبال بیشتر آنها به خرید برنج وارداتی خواهد شد.

طرفداران افزایش قیمت خرید تضمینی برنج باید بدانند که حمایت از تولید داخلی فقط به معنای افزایش سود مستقیم کشاورزان نیست. اصرار این گروه به بالابردن نرخ‌ها، بزرگ‌ترین لطمه را به بازار مصرف وارد خواهد کرد و بوی عطر برنج داخلی را در سفره‌های ما به فراموشی خواهد سپرد.

فراموش نکنیم دولت همانطور که موظف به دفاع از حقوق 70 هزار شالیکار و تولیدکننده برنج در کشور است نسبت به دفاع از حقوق 70 میلیون نفر برنج خور در کشور نیز وظیفه دارد و فدا کردن حقوق اکثریت مردم به نفع اقلیت عقلا و شرعا صحیح نیست. با این حال از طریق ارائه بسته‌های حمایتی (به جز بالا بردن قیمت خرید تضمینی و نرخ تعرفه واردات) می‌توان منافع شالیکاران را تا حد مقدور تامین کرد و حقوق مصرف‌کنندگان را نیز در دسترسی به غذای ارزان پاس داشت.

به جای پافشاری غیر منطقی بر افزایش نرخ تضمینی که مسلما در آینده مجددا داعیه بالا بردن نرخ تعرفه واردات برنج را در میان مدافعان تولید داخلی به همراه دارد باید روی حمایت از شالیکاران در ارائه تسهیلات بانکی، مالیاتی و تامین نهاده‌های کشاورزی و خدمات تولید با قیمت یارانه‌ای برنامه‌ریزی کرد.

* نقل‌شده از روزنامه اطلاعات- کامران نرجه

کد خبر: 5177

آدرس صفحه خبر: