بازار کشور این روزها شاهد حضور انواع و اقسام کالاها و اجناس خارجی است. ورود این کالاها در بسیاری از موارد تولیدکنندگان داخلی را دچار مشکل کرده است. واردات و مشکلات ناشی از آن همواره اعتراض نمایندگان و تولیدکنندگان را در پی داشته است. اما با توجه به عدم شفافسازی و اطلاعرسانی کافی، نوک پیکان انتقادات به سمت وزارت بازرگانی بوده است این در حالی است که وزارت بازرگانی در امر واردات هماهنگکنندهای بیش نبوده و هیچ نقشی در ارائه مجوز و کنترل کیفی اجناس وارد شده ندارد. به عنوان نمونه در مورد واردات برنج وزارت بازرگانی با توجه به نهاد مجری تنظیم بازار تعیین حجم برنج وارداتی را به عهده دارد و در مساله کیفیت و تایید صحت و سلامت برنج هیچگونه نقشی ندارد.
براساس ضوابط موجود، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و موسسه استاندارد متولی تشخیص سلامت برنجهای وارداتی و همچنین صدور مجوز ورود هستند و تمامی مشکلات بوجود آمده در رابطه با آلوده بودن برنجهای وارداتی مستقیماً به این دو نهاد بر میگردد ولی بواسطه عدم آگاهی مردم از نقش این نهادها در ورود کالاها و اجناس خارجی به کشور همواره کمترین انتقادات متوجه آنها بوده است و در واقع وزارت بهداشت و موسسه استاندارد نهادهایی هستند که علیرغم مسوولیت بزرگ و خطیری که به عهده دارند، در مشکلات بوجود آمده دیده نمیشوند. در گذشته بارها مشاهده شده که اداره نظارت بر مواد غذایی و موسسه استاندارد با هم تعامل و همکاری ندارند و هر کدام سعی در تحقق خواسته خویش دارند. وجود چنین برخوردها و روابطی مسلماً مشکلاتی از این دست را بوجود خواهد آورد.
با این حال با توجه به تعریف نادرستی که از وزارت بازرگانی در ذهن مردم نقش بسته، برخی از نمایندگان و مسوولین با مقصر معرفی کردن این وزارتخانه انگشت اتهام را متوجه آن کردهاند.
حال آنکه نباید فراموش کرد موضوع واردات فرادستگاهی است و هریک از دستگاهها نقش خود را در این فرایند دارند که با شناخت این فرایند، وظایف دستگاهها درباره واردات شفاف میشود.
از طرفی با توجه به تقسیم کار ملی وزارت بازرگانی هیچ مسوولیتی در حوزه کنترل کیفی کالاهای وارداتی بر عهده ندارد و کنترل کیفی محصولات وارداتی جزو ماموریتهای این وزارتخانه نمیباشد و وظایف مشخص این بخش به موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی واگذار شده است.
در مساله صدور مجوز واردات اقلامی چون برنج نیز این امر نیازمند دریافت گواهی سلامت از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و قرنطینه نباتی موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی است و این دستگاهها اصلیترین نهادهای نظارتی بر کیفیت برنجهای وارداتی محسوب میشوند.
اتهام واردات برنج آلوده در حالی به وزارت بازرگانی زده میشود که که این وزارتخانه بیش از سه سال است که از گروه واردکنندگان برنج خارج شده است و در حوزه واردات فقط ثبت سفارش به عهده این وزارتخانه است و با توجه به این موضوع بارها به واردکنندگان هشدار داده میشود که تمام مسوولیتهای ناشی از واردات برعهده خود آنها است.
قوانین کنونی واردات نیز بسیار شفاف بوده و بر اساس همین قوانین بخشهای مختلفی از سیستم تصمیمگیری واردات به سایر دستگاهها مربوط میشود و حوزه مسوولیتی هر وزارتخانه یا دستگاه را قانون مشخص میکند که در این میان وزارت بازرگانی نقش اطلاعرسانی را بعهده دارد و در صورتی که محصول یا کالایی به صورت قانونی و با دریافت گواهیهای مرتبط از دستگاههای نظارتی و با کیفیت مورد تایید نهادهای ذیربط وارد کشور شود، وزارت بازرگانی اجازه قانونی برای ایجاد هرگونه ممنوعیت برای واردات آن کالا یا محصول را ندارد.
* شاهرخ ظهیری- رییس کمیسیون کشاوزری اتاق بازرگانی ایران
نقلشده از روزنامه خبر